Baza liquidowa: PG, VG i ich proporcje

Baza liquidowa to mieszanina składników stanowiąca nośnik dla pozostałych elementów płynu przeznaczonego do elektronicznego urządzenia do waporyzacji. W opisach technicznych najczęściej wymieniane są dwa składniki: glikol propylenowy, oznaczany skrótem PG, oraz gliceryna roślinna, oznaczana skrótem VG. Informacja o ich udziale pozwala rozpoznać skład deklarowany dla konkretnego produktu.

Oznaczenie proporcji nie jest nazwą wariantu ani samodzielną miarą wszystkich właściwości płynu. To zapis udziału dwóch składników w określonej bazie. Wartości mogą być podane w różnej kolejności, a dokumentacja może dodatkowo wymieniać aromaty lub nikotynę. Odczyt wymaga zatem ustalenia, czego dotyczą procenty, jaką konwencję przyjęto i czy dane odnoszą się do bazy, czy do gotowego płynu.

PG i VG — definicje składników

PG to skrót od glikolu propylenowego. W opisach wyrobów do waporyzacji jest wymieniany jako składnik bazy lub nośnik kompozycji aromatycznej. Na etykiecie może wystąpić pełna nazwa chemiczna, skrót PG albo oba zapisy. Sama obecność skrótu nie określa jego udziału; do tego służy osobna deklaracja proporcji lub składu.

VG oznacza glicerynę roślinną, nazywaną również glicerolem. W dokumentacji skład może być zapisany pełną nazwą, terminem „gliceryna” albo skrótem VG. Określenia te dotyczą tego samego składnika, choć przy interpretacji konkretnego wyrobu należy opierać się na jego etykiecie oraz karcie produktu, nie na domyślnym przypisaniu składu na podstawie nazwy handlowej.

PG i VG są składnikami bazy, ale nie wyczerpują listy możliwych komponentów gotowego płynu. W składzie mogą być też wymienione aromaty i nikotyna. Z tego powodu proporcja PG/VG nie musi opisywać wszystkich składników produktu ani sumować się do całości, jeśli producent podaje procenty wyłącznie dla wybranych składników. Zakres deklaracji powinien wynikać z kontekstu etykiety lub dokumentacji.

Co oznacza zapis proporcji

Zapis „50/50” zwykle oznacza równy deklarowany udział PG i VG. Nie należy jednak zakładać kolejności bez odczytania legendy lub opisu produktu. Często stosowany jest układ PG/VG, ale sam zapis z ukośnikiem nie zawsze wystarcza do ustalenia, który składnik odpowiada pierwszej liczbie. W razie braku objaśnienia należy zweryfikować sposób zapisu w dokumentacji producenta.

Wartości procentowe oznaczają udział składników według konwencji przyjętej przez producenta. W materiałach technicznych może chodzić o udział objętościowy albo masowy; nie należy zamieniać tych interpretacji bez podstawy w dokumentacji. Jeżeli etykieta podaje jedynie proporcje, bez wskazania metody obliczenia, bezpieczny odczyt ogranicza się do przytoczenia deklarowanych wartości i nazw składników.

Zapis „70/30” sam w sobie nie jest kompletnym opisem, dopóki nie wiadomo, czy kolejność oznacza PG/VG, czy VG/PG. W dwóch opisach ta sama para liczb może zatem odnosić się do odwrotnego składu. Przy porównywaniu kart należy najpierw ustalić kolejność skrótów, następnie sprawdzić, czy procenty odnoszą się do bazy czy płynu gotowego.

Jak czytać oznaczenia PG/VG

Odczyt etykiety warto rozpocząć od znalezienia pola „skład”, „proporcje” albo „PG/VG”. Następnie należy sprawdzić, czy obok liczb widnieją skróty. Zapis „PG 50%, VG 50%” jednoznacznie przypisuje wartości składnikom. Zapis „50/50” jest mniej precyzyjny, jeśli nie towarzyszy mu objaśnienie. Nie należy dopisywać kolejności na podstawie przyzwyczajenia.

Istotne jest także rozróżnienie oznaczenia składu od oznaczenia stężenia nikotyny. Wartości procentowe przy PG i VG odnoszą się do udziału składników, a jednostka mg/ml opisuje stężenie nikotyny w objętości płynu. Są to różne wielkości fizyczne, mimo że na opakowaniu mogą znajdować się blisko siebie. Każdą liczbę trzeba odczytywać razem z jednostką i nagłówkiem pola.

Jeżeli na etykiecie widnieje kilka wartości procentowych, należy ustalić, do których pozycji się odnoszą. Procent aromatu albo deklaracja nikotyny wyrażona jako udział nie zastępują proporcji PG/VG. W razie niejednoznacznego układu pomocne są karta produktu, specyfikacja producenta oraz karta charakterystyki, o ile dotyczy danego wyrobu.

Baza a gotowy płyn

Baza może być opisana jako mieszanina PG i VG, natomiast gotowy płyn może zawierać dodatkowe składniki. Jeśli aromat lub nikotyna zostały dodane do bazy, końcowy udział PG i VG może różnić się od wartości bazowej. Dlatego trzeba rozpoznać, czy etykieta opisuje płyn bazowy, komponent do dalszego przygotowania, czy gotowy produkt.

Nazwa „baza” bywa używana dla różnych pozycji: mieszaniny bez nikotyny, płynu z nikotyną albo składnika przeznaczonego do połączenia z innym komponentem. Sama nazwa nie przesądza składu ani przeznaczenia. Rozstrzygające są informacje na opakowaniu, instrukcja producenta i dokumentacja przypisana do konkretnego wariantu.

W opisach produktów mogą występować także określenia „beznikotynowy” i „nikotynowy”. Dotyczą one obecności nikotyny, a nie proporcji PG/VG. Oznaczenia tych wariantów i informacje o ich zawartości są odrębnym zagadnieniem. Przy odczycie karty należy więc traktować skład bazy, stężenie nikotyny i objętość jako osobne parametry.

Proporcja a właściwości fizyczne

PG i VG różnią się właściwościami fizycznymi, w tym lepkością. Proporcja jest zatem jednym z parametrów opisujących mieszaninę, ale nie należy na jej podstawie przypisywać produktowi cech, których producent nie zadeklarował. W szczególności zapis procentowy nie jest gwarancją określonego działania w każdym urządzeniu ani opisem wszystkich warunków jego użytkowania.

Rzeczywiste zachowanie płynu zależy od całego składu, temperatury i parametrów urządzenia. Znaczenie mają między innymi konstrukcja zbiornika, materiał elementu grzejnego oraz warunki pracy wskazane przez producenta. Temat zależności lepkości od grzałki stanowi osobne zagadnienie; proporcja PG/VG nie zastępuje specyfikacji urządzenia ani instrukcji obsługi.

Określenia takie jak „rzadki” i „gęsty” są opisami potocznymi, nie pełnym parametrem technicznym. Jeżeli producent podaje lepkość w jednostkach fizycznych, należy uwzględnić również warunki pomiaru, zwłaszcza temperaturę. Bez takich danych określenie lepkości ma charakter orientacyjny i nie pozwala precyzyjnie porównać dwóch produktów.

Różnice między wariantami proporcji

Warianty proporcji różnią się deklarowanym udziałem PG i VG. W zestawieniu produktów warto zapisywać pełne oznaczenie, na przykład „PG 50% / VG 50%”, zamiast pozostawiać samą parę liczb. Taki format ogranicza ryzyko odwrócenia kolejności podczas późniejszego odczytu, katalogowania lub porównywania parametrów.

Nie każdy producent oferuje te same warianty ani stosuje identyczne nazewnictwo. W jednej rodzinie produktów mogą występować różne proporcje, a odmienna etykieta może wskazywać na inny skład, pojemność lub obecność dodatkowego komponentu. Nie należy przenosić danych pomiędzy wariantami o podobnej nazwie; każdą kartę trzeba wiązać z konkretnym oznaczeniem i opakowaniem.

Jeżeli proporcja została podana wyłącznie w opisie internetowym, a na etykiecie zastosowano inny zapis, warto zestawić oba źródła. Rozbieżność nie powinna być rozstrzygana przez wybór wartości, która wydaje się bardziej prawdopodobna. Należy ustalić, czy opis dotyczy tego samego wariantu i czy producent opublikował aktualną specyfikację.

Typowe nieporozumienia terminologiczne

Jednym z częstych błędów jest utożsamianie skrótu VG z określeniem „gliceryna roślinna” na zasadzie, że każda etykieta musi używać obu form. W dokumentach nazwa może być podana w różnych językach i wariantach terminologicznych. Przy porównaniu należy zwrócić uwagę na skład chemiczny opisany przez producenta, nie tylko na identyczność użytych słów.

Innym nieporozumieniem jest traktowanie „50/50” jako uniwersalnego zapisu o zawsze ustalonej kolejności. Kolejność składników może wynikać z konwencji autora karty, a nie z samego ukośnika. Z tego powodu w notatkach technicznych dobrze jest zachować nazwy PG i VG przy każdej wartości, jeżeli źródło umożliwia ich jednoznaczne przypisanie.

Nie należy też utożsamiać proporcji bazy ze stosunkiem wszystkich składników gotowego płynu. Aromaty i inne komponenty mogą wpływać na końcowy skład, a dokumentacja może prezentować dane w różnym zakresie. Procenty PG/VG nie informują samodzielnie o pojemności opakowania, zawartości nikotyny, pochodzeniu surowców ani zgodności konkretnego produktu z wymaganiami.

Definicje pojęć na etykiecie

• PG – skrót od glikolu propylenowego, jednego ze składników bazy wymienianych w opisach płynów.
• VG – skrót od gliceryny roślinnej, określanej również jako glicerol.
• Proporcja PG/VG – deklarowany udział dwóch składników bazy; kolejność liczb należy ustalić na podstawie oznaczeń producenta.
• Baza – mieszanina składników stanowiąca część płynu lub komponent opisany jako przeznaczony do dalszego wykorzystania zgodnie z informacją producenta.
• Stężenie nikotyny – ilość nikotyny odniesiona do objętości płynu, zwykle wyrażona w mg/ml; nie jest to proporcja PG/VG.
• Karta produktu – zestaw informacji technicznych dotyczących określonego wariantu, który należy odczytywać łącznie z oznaczeniami opakowania.
• Karta charakterystyki – dokument opisujący informacje dotyczące substancji lub mieszaniny w zakresie przewidzianym dla danego dokumentu.

Dokumentacja producenta i zgodność danych

Karta produktu powinna odnosić się do dokładnie określonej pozycji. Przy identyfikacji pomocne są nazwa wariantu, pojemność, kod produktu oraz dane producenta lub podmiotu odpowiedzialnego, jeżeli zostały podane. Zbieżność samej nazwy linii nie wystarcza, ponieważ różne warianty mogą mieć odmienne proporcje, stężenie lub przeznaczenie.

Karta charakterystyki i specyfikacja techniczna pełnią różne funkcje. Pierwsza może zawierać informacje związane z klasyfikacją i postępowaniem z mieszaniną, druga zaś koncentrować się na parametrach produktu. Dokumenty należy czytać w kontekście ich zakresu i daty wydania. Brak proporcji w jednym z nich nie dowodzi automatycznie, że informacja jest nieprawidłowa.

W przypadku wyrobów podlegających regulacjom istotne są oznakowanie opakowania i informacje wymagane dla danej kategorii. Warto odróżniać deklarację dotyczącą składu od komunikatów o zgodności regulacyjnej. Wymogi wynikające z dyrektywy TPD 2014/40/UE oraz krajowych przepisów należy ustalać na podstawie aktualnych przepisów i informacji właściwych organów, bez wyciągania wniosków wyłącznie z proporcji PG/VG.

Oznakowanie opakowania i identyfikacja wariantu

Na opakowaniu należy odczytać nazwę produktu, wariant, objętość oraz skład lub proporcję, jeśli została podana. Osobno mogą wystąpić dane partii, producenta, podmiotu odpowiedzialnego i oznaczenia identyfikacyjne. Każde pole pełni inną rolę: numer partii ułatwia identyfikację serii, a kod produktu rozróżnia pozycję w dokumentacji.

Warto zestawić etykietę jednostkową z opisem opakowania zewnętrznego, gdy produkt występuje w kilku warstwach opakowania. Informacje na opakowaniu zbiorczym mogą skracać opis lub odnosić się do całej grupy wariantów. Parametry konkretnej butelki należy przypisać na podstawie jej oznaczeń, a nie wyłącznie nadruku na kartonie.

Jeżeli dane są nieczytelne, niepełne albo sprzeczne, właściwym krokiem jest uzyskanie wyjaśnienia w dokumentacji producenta lub od podmiotu odpowiedzialnego. Nie należy uzupełniać brakującej wartości przez analogię do innego wariantu. Dotyczy to także proporcji, formy nikotyny, pojemności i składu aromatycznego.

Przechowywanie i obsługa produktu

Warunki przechowywania powinny być zgodne z informacją podaną na opakowaniu i w dokumentacji. Nie należy przypisywać wszystkim bazom identycznej trwałości, temperatury przechowywania ani odporności na światło. Jeśli producent określa zakres temperatur lub sposób ochrony przed czynnikami zewnętrznymi, te wytyczne odnoszą się do wskazanego produktu i powinny być odczytywane bez rozszerzania na inne warianty.

Opakowanie powinno pozostać oznaczone w sposób umożliwiający identyfikację jego zawartości. Przelanie płynu do innego pojemnika bez przeniesienia informacji o wariancie, składzie i ostrzeżeniach utrudnia późniejszy odczyt. Szczególną uwagę należy zwrócić na zabezpieczenia opakowania oraz instrukcje dotyczące otwierania i zamykania, jeśli zostały podane przez producenta.

Obsługa urządzenia i płynu powinna przebiegać zgodnie z instrukcjami właściwymi dla danego modelu i wyrobu. Proporcja PG/VG nie jest instrukcją napełniania ani parametrem, na podstawie którego można zmieniać sposób użytkowania. Pojemność zbiornika, zgodność elementów oraz zakres pracy urządzenia są odrębnymi danymi, które trzeba odczytać z jego specyfikacji.

Najczęstsze pytania

Czy zapis 50/50 zawsze oznacza PG 50% i VG 50%?

Oznacza równy udział tylko wtedy, gdy producent tak opisuje proporcję. Kolejność oraz zakres procentów należy ustalić z etykiety lub karty produktu.

Czy proporcja PG/VG podaje zawartość nikotyny?

Nie. Zawartość nikotyny jest osobnym parametrem, zwykle oznaczanym w mg/ml, a proporcja dotyczy udziału PG i VG.

Czy proporcja bazy musi być taka sama jak proporcja gotowego płynu?

Nie zawsze. Dodatkowe składniki mogą zmienić udział PG i VG w gotowym płynie. Należy sprawdzić, do czego odnosi się deklaracja.

Co oznacza skrót VG?

VG oznacza glicerynę roślinną, określaną też jako glicerol. Konkretne nazewnictwo należy odczytać z dokumentacji danego wyrobu.

Co zrobić, gdy etykieta i karta produktu podają różne proporcje?

Należy ustalić, czy oba źródła dotyczą tego samego wariantu i tej samej wersji danych. Rozbieżność wymaga wyjaśnienia w dokumentacji producenta lub u podmiotu odpowiedzialnego.

Podsumowanie informacyjne

PG oznacza glikol propylenowy, a VG glicerynę roślinną. Proporcja opisuje deklarowany udział tych składników, lecz jej kolejność i zakres trzeba odczytać z etykiety lub karty właściwej dla konkretnego wariantu. Nie zastępuje ona danych o pojemności, nikotynie, aromatach ani parametrach urządzenia. Wyrób zawiera nikotynę, która powoduje szybkie uzależnienie.